In Confessioneel, editie 20 augustus 2009, schreef ds. B.H. Weegink dat confessionelen een “moderne orthodoxie” willen. In dit stukje wil ik naar aanleiding hiervan iets naar voren brengen. Een gedachte in voorlopigheid. 

Het eerste dat ik mij afvraag, is of deze uitdrukking “moderne orthodoxie” geen contradictio in terminis inhoudt. Maar goed. 

De combinatie van ‘modern’ en ‘orthodox’ spreekt me aan. Zoals het geloof ook twee kanten kent. Er zijn twee subjecten die met elkaar in relatie staan. Er is het subject de mens (de mensheid). En er is het Subject God (Vader-Zoon-Geest) 

Denk en ervaar ik het geloof vanuit de mens, dan is dat de moderne mens met onder andere zijn aarzelingen en hardnekkige twijfels. Een mens die we niet alleen buiten de kerkmuren maar ook daarbinnen aan kunnen treffen. Een mens die we serieus moeten nemen. 

Maar er is ook die andere kant. Er is wat gebeurd. Ontroerend, die moedige en stralende mannen en vrouwen, toen. Hun confessie, gedrenkt in bloed, zweet en tranen. 

En het raakte me. Het sprak me aan. Dat er een macht is, sterker dan de kracht van de destructie. De macht van de liefde. En niet zomaar liefde, maar gekwalificeerde liefde. Dienende en zichzelf over-gevende liefde. 

Waar gaat het nu om in de kerk? Dat er tussen beiden een gesprek tot stand komt. Dus met enerzijds de stem van de moderne, zoekende, kritische mens. Maar anderzijds de stem van de niet minder zoekende en niet minder kritische God. God zoals we ‘Hem’ het best kennen in Jezus. 

En daartoe gaat de Schrift open. Hierin treffen wij aan het verhaal van God en mensen. Of anders verwoord, een geschiedenis van heil. Heil dat van één kant bleek te komen. En ja, ook over de Bijbel moeten wij met twee woorden durven spreken. Enerzijds zijn we modern kritisch, en komen we erachter dat wat bijbels is, niet altijd samenvalt met wat waar, wat christelijk is. 

Maar anderzijds en dat is veel spannender -verkwikkend of zelfs aangrijpend -, horen wij in dit boek ongedachte, ongehoorde en unieke dingen. Zo blijkt er een kader te zijn zodat we ons toch in tijd en ruimte kunnen oriënteren. We zijn geen eendagsvliegen maar hebben een verleden, en wat voor verleden. Maar we mogen ook een toekomst tegemoet zien, en wat voor toekomst. Er is behalve een aarde ook een hemel. 

Voor mij houden wij in de kerk dus rekening met twee polen. Er is de pool van het subject. Dat is de mens met zijn denken over het geloof, zijn beleving van zijn/haar geloof. En dat allemaal doet helemaal mee. Dat laatste leerde ik al van de bevindelijkheid, het eerste op de academie. Maar er is ook de pool van het Subject. Er komt iets op ons af, we hebben een stem vernomen. 

En als we deze kanten zien, zie ik niet zoveel in vanzelfsprekendheden in de kerk. Niet de vanzelfsprekendheid van de vrijzinnigheid. Ik ben er niet altijd zo zeker van dat daar voldoende sprake is van twee kanten. En dan is het evangelie finito want om echt blij te kunnen worden, hebben we wel een Tegenover nodig die ons over onze eigen schaduw heen doet stappen. Maar ook niet de vanzelfsprekendheid van de orthodoxie. Zo is Chalcedon 451 waardevol maar het betekent toch niet het einde van alle nadenken? 

Graag zal ik dan ook aan de slag gaan in een kerk waar de modaliteiten, in de volle breedte van het spectrum, zich niet opsluiten in de verkrampte kring van de eigen vanzelfsprekendheid. Modern en orthodox, en zo op zoek naar het ware, het echte, het gemeenschappelijke. 

Tenslotte, nog iets anders, waar gaat het om in de kerk? Dat we leren leven als christenen, als mensen van Christus. Het gaat naar mijn gevoelen niet alleen of in eerste instantie om orthodoxie maar minstens ook, zoals we van Israël kunnen leren, om orthopraxie. 

Mijn invulling van de gesmede uitdrukking “moderne orthodoxie”. Moderne orthodoxie. Een contradictio in terminis? Misschien. Maar is ons leven niet zo, als mensen in via? 

Rik (H.J.P.) de Pater (1978). Beroepbaar kandidaat.

Hij nam in jan. 2010 het beroep naar de Herv. Gemeente te Buurmalsen (Gld) aan.