We maken de mens verknipt. Het gaat over brein en hersengassen. Is er nog iets over van het schepsel mens?

 

 

Hele mens...

Is er nog iets van hem/haar over?

Momenteel raakt een discussie de vraag of de hersenpan en de menselijke geest niet teveel met elkaar in oorlog zijn. De psychologie houdt zich al minder bezig met de bewustzijnsverschijnselen, belevingen en gedragingen van de mens. Ze raakt in de tang van de neurowetenschap die het brein onderzoekt op processen in hersengassen, werking van hormonen en maken van zenuwprikkels. Onder het schedeldak zit de baas: een wirwar van genetica. Die bepaalt de mechanismen die later leiden tot psychische problemen en wangedrag. 

De mens en zijn geest verdwijnen naar de achtergrond. Gehechtheid, aanspreekbaarheid, toerekeningsvatbaarheid, verantwoordelijkheid en welke andere humane handvatten je zou kunnen noemen, die verdwijnen ook. Waar blijft de mens als persoonlijkheid wanneer je hem almaar in stukjes knipt? Wees iemand, zeggen we, maar hij is niemand. Kan hij er iets aan doen dat hij zo in elkaar steekt?  

Zit er nog een ziel achter de bloedbaan en de genen? Zien we nog de mogelijkheid van ontwikkeling en bijsturing doordat in de hulpverlening over verandering, verbetering, bekering gesproken wordt? Blijft er nog een rol voor de consciëntie, het geweten? Mensen, hoe geschonden ook, komen in de kou te staan.  

Ik ga nog even door: Watson is onze nieuwe heerser, hij is de supercomputer van IBM die in een kenniscompetitie de knapste mens overtrof. De mens verliest het van zijn hulpmiddel; het enige wat de machine nog niet helemaal kan is omgaan met de factor gevoel, het laatste restje menselijke eigenaardigheid.  

We verrobotiseren de kroonschepsels adam en eva tot laffe slaafjes. Over een poosje bedrijft de mens de liefde met een robot, naar zijn beeld en gelijkenis. Daar heeft niemand een man of vrouw meer voor nodig.  De servers van Internet bepalen de dictatuur van de samenleving. De mensen apen elkaar na door allemaal dezelfde programma’s te volgen.

Kierkegaard en Jonker noemden kinderen en zonderlingen de enige echten van de soort. Want zulken gaan dwars tegen het modelmatige leven in. Vandaag zitten we met zijn allen op de sociale netwerken van Hyves, Twitter en LinkedIn. We verkleven ons diepste wezen aan de sjablonen en vergruizen onze eigenheid.  

De nieuwste slogan is een parafrase op het bijbelwoord dat de mens niet bij brood alleen zal leven: Man shall not live by Facebook alone. Adam, waar ben je?

Ooit verscheen van de priester en geleerde (paleontloog, fossielenkijker) Teilhard de Chardin het boek ‘Het verschijnsel mens’. Daarin vroeg hij aandacht voor de bovennatuur (hyperfysica) en het meer-dan-biologie (hyperbiologie). Hij wilde vanuit het christelijk geloof antwoord geven op de arrogantie van het modern-wetenschappelijke mensbeeld.

In de Utrechtse Pastoraal-Psychologische Leergang leerden we met gevoel voor metafysica lezen. En met passie te persisteren bij het feit dat de mens meer is dan wat hij doet en wat je van hem ziet.  

Jezus ging niet om met gevallen en neurosen, maar met mensen, geraakte stumpers. Hij genas hun integriteit.

Laten we, nu het lijdenstijd wordt, niet vergeten dat op de vraag ‘Wat is de mens dat U aan hem denkt’ Jezus zelf het antwoord gaf.

Hij wilde tot ‘geen mens’ worden. Opdat Hij ons kan brengen als teerbeminden aan het hart van de Vader. Het geval mens, de gevallen mens, wordt begenadigd.  

In een belijdend geloof kun je meer zeggen dan het voorspelbare van vandaag. 

(Barend Weegink, column in Confessioneel)