Een symbool zegt alles. Kent u de betekenis van het hugenotenkruis?

 

Croix huguenote (depuis 1688), Het hugenotenkruis

Het Franse Hugenotenkruis dateert waarschijnlijk uit de zeventiende eeuw. Vermoed wordt dat het kruis ontworpen is door edelsmid Maystre uit Nîmes in 1688, drie jaar na de herroeping van het Edict van Nantes. Het Hugenotenkruis gaf protestantse gelovigen de mogelijkheid een symbool te dragen dat anders was dan het Latijnse, rooms-katholieke kruis.

‘Hugenoten’ was aanvankelijk een scheldnaam (le hugon, de kwade geest, zeiden de katholieken ooit over de protestanten), maar het werd een geuzennaam, een erenaam.

Het Hugenotenkruis bestaat uit een (Grieks of eigenlijk) Maltezer kruis (kenteken van de ridders van Malta, een geestelijke orde uit de Middeleeuwen), waarvan de vier gelijke armen, wijd uiteenlopend aan de top met de pijlpunten naar binnen gekeerd, onderling kunnen zijn verbonden door een cirkelvormig motief. De cirkel zou de gestyleerde doornenkroon van Jezus kunnen voorstellen. Het kruis wordt daardoor ervaren als een symbool van wedergeboorte. Tussen de armen zijn vier harten aangebracht, het symbool van de liefde dat gelovigen moet herinneren aan het gebod 'Hebt elkander lief' (Johannes XIII, 34). De harten worden ook als lelies (lisbloemen) gezien. Ze kunnen staan voor liefde, trouw, reinheid en oprechtheid, een hartelijke en open houding ten aanzien van God. De uiteinden (punten) van het kruis, bevatten acht knopjes of parels. Deze staan symbool voor de acht zaligsprekingen uit de Bergrede, Mattheüs 5:3-10. De twaalf punten die het kruis in totaal telt, staan symbool voor de twaalf artikelen, de apostolische belijdenis van het algemeen en ongetwijfeld christelijk geloof.Het oorspronkelijke aanhangsel onderaan was peervormig, volgens sommigen een kruikje (teken van de zalving van de Franse koningen?, of: zalving met de Geest?), volgens anderen een traan (teken van het lijden der Franse protestanten). Omstreeks 1688 is dit peervormig aanhangsel vervangen door de duif, het symbool van de Heilige Geest die uit de hemel op de aarde neerdaalt. De duif zou ook op vrijheid en vrede kunnen wijzen.

Het van oorsprong Maltezer ridderkruis duidt dan op strijd en overwinning. In het begin werd het hugenotenkruis alleen gedragen door de Franse protestanten, sinds de negentiende eeuw geldt het als algemeen protestants geloofs- en herkenningssymbool. Bij een belijdenis wordt het dikwijls als hanger, broche of speld ten geschenk gegeven. Het kruis spreekt immers niet van onze vroomheid of goede werken. Het spreekt van de eeuwige hulp van Christus, die aan het kruis van Golgotha voor onze zonden is gestorven. En daarom is het kruis het symbool van alle christenen. Barend Weegink