Hij was een zeer originele dominee, een theoloog en dorpspastor, wiens eeuwfeest het nu zou zijn geweest.

100e geboortedag

door Barend Weegink

In de kerkbode van Beerzerveld besteedt oud-scriba Henk Schuurman aandacht aan de honderdste geboortedag van ds. H.A. Laurentius. Hij was jarig met Calvijn, op 10 juli. Henk Laurentius (overl. 1987) stond zijn hele ambtsperiode (1948-1975) als een eenzame mus op het dak van de eenvoudige dorpsgemeente Beerzerveld. Hij bevestigde mij in 1976 als zijn opvolger.

Schuurman heeft inmiddels honderden preken van Laurentius uitgegeven. Ze zijn wetenschappelijke en vroom, op het raakvlak van orthodoxie en cultuur. Laurentius vertelde iets over zichzelf in zijn afscheidspreek. Die ging over Exodus 1: 8 ‘Toen kwam er een nieuwe koning over Egypte, die Jozef niet gekend had’.

Als enig kind van een niet-gelovige vader en een orthodox-hervormde moeder was het de vraag: ‘wie heeft er gelijk? Moeder, die vertelt van Jezus, of vader, die dat niet aanvaardt. Die eerste probleemstelling heeft mij al vroeg, op kindermanier, aan het theologiseren gezet. Toen ik 9 jaar was, sleepte moeder mij naar de kinderkerk in Kralingen. En toen ik 14 jaar was, ging ik naar de kerk. Ik heb het laatst in stilte herdacht, hoe ik een halve eeuw lang met de gemeente had mogen opgaan.

Ik zie me nog staan, als jongen van 15 jaar, in september van 1925, bij de Grote Kerk van Rotterdam. Ds. Stam zou zijn intree preken. En het was me gezegd: om zes uur begint het, maar om kwart voor vijf moet je al buiten voor de deur staan. En daar stond ik dan, te midden van een grote volksmassa, onder leiding van een politieagent. En toen om vijf uur de deuren open gingen en iedereen naar binnen stormde en begon te draven, toen ben ik maar mee gedraafd.

Ik heb de dagen nog mogen beleven ‘toen de farao er was die Jozef gekend heeft’. Ik heb het mogen beleven, dat ook in onze grote steden de kerken stampvol waren. Ik heb meermalen in het gedrang gezeten. Ik heb daar gezien de doorsnee van het leven in die Rotterdamse kerken, waar de reder en de advocaat, de arts en de georganiseerde arbeider, de pauper en de stumper zat. Ik kan mij het nog herinneren dat de zwervers onder het treinviaduct van Rotterdam zondagsavonds in gehavende plunje in de Grote Kerk kwamen, niet dúrfden te gaan zitten, maar bleven staan.

Ik heb het beleefd, hoe je meegesleept werd door je medemens naar de kerk, en ik heb leren liefhebben en bewonderen onze kathedraal. Ik denk aan de Grote Kerk van Rotterdam. Wat zijn kathedralen toch prachtig, waar alles omhóóg wijst. Ik heb het geleerd in die kathedralen: God is gróót, Hij is boven álles verheven. Hij is de Eeuwige, en gij mens zijt vergeleken bij Hem klein, nietig en vergankelijk. Ja, ik heb die oude tijd mogen beleven, ‘onder die oude koning, die Jozef nog gekend had’, en in die tijd heeft God mij, zónder dat ik het snapte, voorbereid op het ambt dat ik deze week zal moeten neerleggen. (…)

En als ik nu onder de nieuwe koning die Jozef niet gekend heeft rondzie, dan - ik kan het niet anders - moet ik zeggen: ‘Wee u Chorazin, wee u, Bethsaìda!’ We zijn terechtgekomen in een tijd waarin een andere koning heerst. Het is doodgewoon om niet aan godsdienst te doen.

Ongeloof is iets heel ergs. Ongeloof is armoede. Mensen horen en verstaan het getuigenis niet meer. Maar God blijft dezelfde. Hij werkt door Jezus Christus. Sta, sta in het geloof, laat Christus heersen en laat je niet beheersen door de wereld. Daarom, al verandert er veel: houdt God vast.

Waar de taal van de kathedralen niet meer wordt verstaan is geen toekomst. Dat was het wat mij losmaakte van het liberalisme waarin ik ben opgevoed. En nu mag ik het u toeroepen: Wie zoekt zal vinden. Ook nu. Want God zoekt ons in Jezus Christus. Geloof is rijkdom. Buigt u dan voor God. Wet en evangelie, dat heb ik mogen verkondigen’.