Kerk als instituut

De mailwisseling tussen De Jong en de initiatiefnemers heb ik op de voet gevolgd. Het gaat vooral over de rol van de kerk als instituut. Die is op sommige plaatsen gering, of erger: die is geheel uitgespeeld. De Jong is een roepende in de woestijn, waar hij bloemen wil zien groeien. Hij wil de kerk er graag inhouden. Die kerk is meer dan een verpakkingszakje voor het brood des levens dat aan de man en de vrouw moet worden gebracht. Ze is de kerk van Christus en ze heeft haar eigen traditie en equipement. Met Piet de Jong deel ik de vrees dat we door zo’n strak georganiseerde lekenactie de kerk nog verder in de sloot helpen.

 

Het is alles zo dubbel in de huidige cultuur. Aan de ene kant zien we een poging van De Fijter en de zijnen om uit de overgebleven protestantse kerkresten een ‘nationale synode’ bij elkaar te harken. En aan de andere kant lopen we aan het instituut kerk voorbij door niet-geautoriseerde leken voor de Woordbediening te vragen. Dat gebeurt niet alleen in Amsterdam.

 

Leek

Overigens is dat woord leek helemaal niets voor protestanten, van welk gewicht dan ook. Ze staan allemaal zelfbewust, misschien wel te zelfbewust, in het ambt der gelovigen en doen hun zegje. Ze hebben niet een machtige clerus boven zich. Misschien zit daar wel het probleem dat er geen waterdichte scheiding kan worden gemaakt tussen leken en geestelijkheid. Het protestantse leiderschap, het predikantschap incluis, komt over als een zwakke kerkelijke presentatie. Het moet veel uit de kast halen om het staande ambacht van theologiseren, preek maken en dienst doen op de markt te houden. Protestanten (al of niet kerkelijk aangesloten) roepen allemaal dat ze best zelf kunnen uitleggen en actualiseren. Hun verhaal komt vaak formidabel over. Met de actie ‘Preek voor de Leek’ wordt speels gezegd dat - hoe dan ook missionair - het evangelie ter sprake moet komen.

 

Evangeliseren

Het is als bloed is, het kruipt waar het gaan kan. Als de kerk vastloopt of opdroogt, moet je aan de andere kant beginnen, bij de religieuze ervaring van mensen. Liefst bij Bekende Nederlanders, die smaakmakers en opinieleiders van de moderne cultuur zijn. De officiële kerk heeft maar weinig in te brengen. Toch moeten we haar present stellen en haar welwezen bevorderen. Dat doen we door haar core business, liturgie en verkondiging, op te dragen aan wie voor een ambt verantwoordelijk zijn.

 

Kerkeigene bewaren

Vergeet niet dat er in en om de kerk altijd iets van Boven zit. De beweging gaat van God naar de mens. De kerk rondom kruis en opstanding houdt iets ongrijpbaars. Je kunt dat een verhullende waas van machtspotentie noemen. Het is de mystiek der eeuwen en dat geeft diepte. Misschien komt het stroef en eigenzinnig over, het is haar eeuwigheidswaarde. Ze kan in de maatschappij kruipen als zoutend zout. Maar ze zal in haar heilsopenbaring ook een afstand bewaren om geestelijk gezag uit te kunnen oefenen.

 

Typisch dat BN-ers uit de grachtengordel het liefst een rooms-katholieke kerk in glippen, die zich niets of weinig van de cultuur aantrekt. Lever het evangelie nooit helemaal uit aan de cultuur.