Uit het oosten

Klaas van der Kamp, de secretaris van de Raad van Kerken, komt van het Kampereiland. Dat ligt op de hoek van Overijssel eer je de polder ingaat. Klaas is een plattelandsjongen en de eigenschappen van nuchterheid en relativering zal hij nooit verloochenen. Ik ook niet. Ik ben een Tukker, een Sakser van de Twentse kant van de provincie waar het vol Nedersaksers zit. Saksers laten zich niet zo gauw door een ander de kachel aanmaken en evenmin laten ze zich door een ander het vuur uitblazen.

Eigenheimers

Klaas en ik, secretarissen van verschillende clubs, spreken wel eens met elkaar. Dat doen we dan liefst in understatements en droge humor. Saksers zijn betrekkelijk laat gekerstend, hun vorsten dachten wel drie keer na eer ze naar de doopvont liepen en nog houden de Saksers iets eigenheims.

Relativeren en relatie leggen

Van der Kamp wijst op de Saksische component in het geloof. Mensen uit het oosten van het land zijn vaak niet zulke scherpslijpers. Met rode koppen te keer gaan in het geding om de waarheid, dat is hun niet eigen. Het is eerder een inclusieve manier van denken die hen typeert. ‘Comprehensive’ heet dat met een overzees leenwoord; veelomvattend, uitgebreid, ruim. Een Sakser zoekt eerst de relatie, de kunnigheid, bekendheid, en oefent zich pas daarna in de waarheidsvraag.

God almachtig

Een Sakser heeft een groot besef van God. De Almachtige, die alle dingen leidt, gaat hoog boven een mens uit. God is heilig. Voor God moet je ontzag en eerbied hebben en, zoals Job zei, tegenover God moet je vooral zwijgen. God is ook God wanneer geen mens aan Hem doet. Dat is jammer voor de mensen, want ze doen zichzelf te kort. God redt zich wel, maar de mensen redden het niet als ze het niet van zijn vadertrouw verwachten.

Geloof dat verbindt

Saksisch, maar dan op een vrijzinnige manier, spreekt ook prof. dr. Anne van der Meiden die in Nijverdal woont en zijn tongval nooit heeft verbogen. Bij Van der Meiden denk je: man, wat geloof je nou? Dat hoef je bij Klaas en zijn kompanen niet te denken. Ze geloven een heleboel, ze geloven dat de waarheid in het midden ligt, de Waarheid van de Man aan het kruis tussen twee anderen in. Ze willen zelfs de catechismus nog uitleggen. Maar ze doen het niet exclusief. Ze zeggen: er is meer dat ons bindt dan dat ons scheidt.

Rechtvaardigmaking en voorzienigheid

Prof. dr. Willem Balke, een midden-Hollander die in het Twentse Den Ham dominee is geweest, heeft over het geloof van de Saksers geschreven. Hij signaleert dat de providentia uit de Heidelberger, God die alle ding bestuurt, de Saksers meer boeit dan de justificatio, de rechtvaardigmaking in hetzelfde leerboek. Dat weet ik zo net nog niet. Ik heb Saksers gekend die er op hun sterfbed vreselijk over inzaten of ‘de Heere mie’j wel wil hebb’n’. Verzoening en rechtvaardiging zijn ook voor de Sakser ultieme noties eer hij tot zijn volk verzameld wordt.

Volk in verband en verbond

Het relationele is de sterke troef die Van der Kamp in handen heeft. De kerk moest er maar meer op inspelen. Dan verschrompelt ze niet zo gauw tot een keurig clubje. Een kerk is per definitie volkskerk. En is het niet prof. dr. Willem van Asselt, die in zijn Belgische inauguratie stelde dat de amicitia, de vriendschap des Heren het kenmerk is van de verbondstheologie? We zitten samen in een verband, God en wij. Dat is confessioneel en Saksisch tegelijk.

Barend Weegink, geloofsbijdrage voor S&B in het blad van de CV