Moderne orthodoxie is vandaag een sleutelwoord. Kunnen we de inhoud nader definiëren? Ik waag een poging.

Confessionelen willen een moderne orthodoxie. Maar ‘modern’ en ‘orthodox’ roepen vragen op. Het is een dooddoener om te zeggen dat we niet zo conservatief zijn als… (volgt een naam) en niet zo progressief zijn als… (volgt weer een naam). Zeg gewoon waar je staat. Geef je visitekaartje met een aantrekkelijke positieve identiteit.

Het is een taak van de algemeen secretaris om het confessionele gedachtegoed te bevorderen. Let op de naam van de stichting die door de CV voor dit doel is opgericht: Schrift en Belijden. Er staat ‘belijden’. Dat is meer dan ‘belijdenis’.

In de Schrift horen we de stem van de levende God. We geloven niet omdat het in de Bijbel staat (biblicisme), maar omdat God ons aanspreekt door zijn Woord en Geest, ook nu. In de Schrift leren we de Here kennen als onze Schepper, Verlosser en Voltooier. Aan de Schrift hoeven we niets te veranderen, Gods heil staat er van a tot z, daar kunnen we de eeuwigheid mee in.

Belijden is uitkomen voor het geloof en samen met anderen hetzelfde zeggen. Dat doen we in gemeenschap met hen die ons zijn voorgegaan. De belijdenis is het op formule gebrachte geloof. Zulke samenvattingen zijn nodig, wil er van traditie (overdracht van het geheim van God en de mensen) sprake kunnen zijn. Maar een belijdenis is altijd in ontwikkeling. We moeten antwoorden op vragen van deze tijd: wie ben ik? en: Hoe kan ik een gelukkig en verantwoordelijk mens zijn?

Je moet je geloof bevechten, verwerven en uitbrengen in het spanningsveld waarin je leeft. Waar nodig kunnen belijdenisgeschriften worden hertaald en aangevuld. Israël, andere religies en schepping vergen een doordenking en nieuwe verwoording.

Maar we willen niet minder zeggen dan ons in de kernwoorden van de traditie is gegeven. Het wiel is er. Zorg dat het draait en dat de wagen voortgaat. Moderne orthodoxie zoekt de beproefde inhoud in eigentijdse woorden. Dat maakt de erfenis vruchtbaar. Variante vormgeving is mogelijk.

Moderne orthodoxie zweert niet bij het oude, omdat het oud en dus goed is (traditionalisme). Mensen zien het imagoprobleem van de kerk. Er wordt een achterhoedegevecht geleverd over stoffige zaken. Het lijkt wel of vorm en waarheid hetzelfde zijn. We zijn geen antiquairs of museumbeheerders, we geven rekenschap van ons geloof en van de hoop die in ons is.

Moderne orthodoxie stelt dat het ergens over gaat. We vertellen niet het verhaal van het ‘ik’, de mens met zijn gedachten over God en zijn religieuze oprispingen. We horen de heilsgeschiedenis van de ‘Gij’. God zelf neemt het initiatief. God bestaat niet alleen maar in de hersens van de mensen. God is er ook wanneer geen mens aan Hem denkt.

Moderne orthodoxie stelt dat het heil is geopenbaard in een punt van de tijd. Niet zogenaamd of bij wijze van spreken, maar in de historische werkelijkheid. Ons geloof rust op goede gronden. ‘Er staat geschreven, er is geschied’.

Moderne orthodoxie steekt dieper dan psychologie, literaire stijl of culturele weergave van wat mensen vinden. We geloven en vertrouwen naar waarheid, ook al begrijpen we het niet. De God van het verbond, Vader, Zoon en Geest, ziet naar mensen om. Het verzoenend werk van Jezus Christus is het hart van de Schrift en de belijdenis. God verkiest het om genadig te zijn. Zondaars hebben die liefde niet verdiend.

Met dit geloof staan we tussen andersdenkenden. Het maakt ons kwetsbaar en sterk.

In de ontmoeting met jonge predikanten hoor ik: ‘ik voel me confessioneel, bonds en evangelisch tegelijk’.

Dat past onder de paraplu van moderne orthodoxie.

(Barend Weegink, column Van de algemeen secretaris S&B, Confessioneel 121e jaargang, nr. 15, 20 augustus 2009, pag. 5)