Nederlands Dagblad, Politiek, 23 november 2009, door Aldwin Geluk

Rotterdam – Met recht ‘oude politiek’: bijna dertig jaar nadat fusiepartij CDA ontstond, ontmoeten oud-leden van de CHU elkaar nog altijd. Sterker nog: de belangstelling voor de jaarlijkse reünie, die zaterdag weer plaatsvond, groeit.

,,Naarmate je ouder wordt, verlang je meer terug naar de oorsprong.’’ Verscholen tussen het publiek in de Beatrixzaal van congrescentrum Engel in Rotterdam, zit de moeder van premier Jan Peter Balkenende. Vorig jaar overleed haar man, Jan Pieter. Vandaag wordt hij herdacht, tijdens de jaarlijkse vergadering/reünie van de Mr. HKJ Beernink-Stichting. Deze werd op 10 oktober 1980 opgericht, een dag voor de CDA-fusie, met als doel het ,,behoud van de Christelijk-Historische gedachten in en buiten het CDA’’. Hoewel het volgend jaar dus al dertig jaar geleden is dat KVP, ARP en CHU fuseerden, houden de overwegend hervormde CHU-aanhangers de jaarlijkse ontmoetingen trouw in ere. Ook CDA’ers van ‘na de fusie’, en partijleden van andere bloedgroepen bezoeken de bijeenkomsten wel.

Dat geldt ook voor de familie Balkenende, want de premier komt niet uit een CHU-, maar uit een ARP-gezin. Beernink-stichtingvoorzitter L. de Snaijer verwoordt het tijdens zijn ‘in memoriam’ van Balkenende sr. dan ook fijntjes, als hij zegt dat ,,ieder die zich hier thuis voelde, welkom was’’. De laatste jaren bezocht het echtpaar Balkenende de bijeenkomsten namelijk geregeld.De open sfeer is exemplarisch voor de Christelijk-Historische Unie.

,,De CHU kende geen partijdiscipline’’, zegt De Snaijer. ,,Politici moesten weliswaar instemmen met de grondslag, maar als zij zich in hun geweten niet konden vinden in de fractielijn, hadden zij alle ruimte om anders te stemmen. Dat gebeurde dan ook regelmatig.’’

In het huidige politieke klimaat, met scherpe tegenstellingen tussen links en recht, is dat lastig voor te stellen. ,,De tijden zijn veranderd’’, erkent De Snaijer. Maar toch: het gevoel van gewetensvrijheid, gecombineerd met goede herinneringen aan de herkenbare confessioneel-hervormde identiteit van de CHU, zijn de meestgenoemde redenen waarom de aanwezigen de reünies blijven bezoeken. De laatste jaren stijgt het aantal belangstellenden zelfs, dit jaar zijn het er zo’n honderd. ,,Naarmate je ouder wordt, verlang je meer terug naar de oorsprong’’, verklaart De Snaijer. ,,De C van CHU staat ergens voor’’, benadrukt hij aan het begin van de vergadering. ,,Daarom beginnen we deze dag met Bijbellezen en gebed.’’

,,We willen geen partij ín een partij worden’’, relativeert hij na afloop van de bijeenkomst. Iets onaardigs over het CDA zal dus niet snel over zijn lippen komen. ,,Maar de grondslag van het CDA is Bijbels, vergeet dat niet’’, zegt hij wel.

Spreker tijdens de vergadering is de 98-jarige oud-CHU- en CDA-senator prof. dr. J.W. van Hulst. Hij spreekt over de verhouding van Nederland en Turkije door de eeuwen heen. Met zijn betoog wil de oud-CHU-voorman aantonen dat Turkije de afgelopen eeuw telkens door slimme diplomatie en met hulp van Amerika z’n zin heeft gekregen, als het wilde toetreden tot allerlei internationale verbanden. Van een oordeel of Turkije wel of niet moet toetreden tot de EU, onthoudt de hoogbejaarde emeritus hoogleraar zich. ,,Ik acht het slechts als mijn taak u materiaal in handen te geven, waardoor een evenwichtig oordeel mogelijk is.’’

Dat is typerend voor de CHU-traditie, zegt Eddy Bilder, hervormd-gereformeerd CDA-Tweede Kamerlid uit Ermelo: ,,Argumenten uitwisselen zonder dat er direct een standpunt ingenomen moet worden. Waar kom je dat vandaag de dag nog tegen? Zelfs op het kerkelijk erf is alles politiek geworden: steeds minder wordt er tijd genomen voor bezinning.’’

Deze week nog zei de Koningin tegen Kamerleden zich zorgen te maken over de hyperigheid van de politiek. Vandaag ervaart Bilder het tegenovergestelde: ,,Hier is het eerst denken, dan doen.’’Hoewel hij van na het CHU-tijdperk is, voelt Bilder zich wel degelijk verbonden met het CHU-gedachtengoed. ,,Ik wordt geacht CHU’er te zijn’’, verklaart hij plechtig. Vooral in de ogen van anderen, zo blijkt. ,,Op de Veluwe waren hervormde bonders automatisch CHU, in de Alblasserwaard waren ze antirevolutionair. Zo ging dat.’’

Hij merkte dat voor het eerst toen hij als jong CDA-gemeenteraadslid in Ermelo zijn colbert uitdeed tijdens een warme vergadering in de zomer. ,,Een oudere CDA-collega, van CHU-huize, sprak mij daarop vermanend toe: ‘Houdt u uw jasje aan, zulke dingen doen wij niet’.’’, vertelt Bilders, die er nu om kan lachen. ,,Sindsdien houd ik, als het warm is, de fractievoorzitter van de SGP in de gaten. Pas als hij zijn jasje uittrekt, durf ik het ook doen.’’