DRONTEN – Psalmen voor Nu viert z’n eerste lustrum. Het project is halverwege: 75 psalmen zijn inmiddels op cd gezet. Initiatiefnemer Rien van den Berg: „Het gaat om de psalmen, niet om ons project.”

Met een groots concert in poppodium Tivoli in Utrecht vierde Psalmen voor Nu...

Psalmen voor Nu biedt een berijming van de Bijbelse psalmen in hedendaags Nederlands, die gezet wordt op nieuwe melodieën in de brede traditie van de moderne popmuziek. De laatste cd bevat psalmen die in stijl variëren van „subtiele pop via jazzy tot latin”, aldus het persbericht.

Rien van den Berg (1970) uit Dronten, ND-redacteur, poëziecriticus en dichter, was in 2001 de initiatiefnemer van het project. Aanleiding was destijds de constatering dat de psalmen terrein verliezen. Door de opkomst van nieuwe liedtradities en door de verouderde taal van de bestaande berijmingen zouden vooral jongeren de aansluiting met de psalmen missen.

Van den Berg zocht hebraïci, dichters en componisten die gezamenlijk een nieuwe en eigentijdse berijming moesten maken, op nieuwe melodieën, in een stijl die aansluit bij de belevingswereld van de moderne mens.

Terugkijkend zegt Van den Berg „enorm dankbaar” te zijn voor wat er allemaal tot stand is gekomen. „Het waren gezegende jaren. Zó bezig zijn met psalmen verdiept je kennis van deze Bijbelse liederen enorm.”

Waarom is het project Psalmen voor Nu zo succesvol?

„Dat zit ’m vooral in de begrijpelijkheid. Vooral jongeren maken kennis met liederen die ze eigenlijk niet kenden. En velen gaan vervolgens ook weer met andere ogen kijken naar de psalmen die ze ’s zondags in de kerk zingen.”

Op welke schaal worden de nieuwe psalmen in de eredienst gebruikt?

„In een aantal vrijgemaakte, Nederlands gereformeerde en christelijke gereformeerde kerken worden ze regelmatig in erediensten gezongen. Ook in de Protestantse Kerk zijn ze tamelijk wijdverbreid, maar niet bij de vrijzinnigen; die zingen toch al bijna geen psalmen meer. En ik zie onze psalmen opduiken in evangelische kringen. Maar ik wil benadrukken dat het nooit ons doel is geweest dat de nieuwe psalmen in plaats van de oude psalmberijming zouden komen. Het project is echt bedoeld als aanvulling. Daarbij: kerken moeten niet achter modegrillen aanlopen. De Geneefse psalmen hebben een traditie van meer dan 400 jaar. Dat is bewezen kwaliteit en daar moet de kerk zuinig op zijn. Laten de Psalmen voor Nu zich eerst maar eens buiten de kerk bewijzen. Want het blijft een heel gewaagd experiment.”

Veel mensen hebben grote moeite met de combinatie van psalmen en popmuziek.

„Dat weet ik en dat herken ik ook. Ik ben opgegroeid in Urk. Daar zongen we de oude berijming op hele noten bij het orgel. Er gaat niets boven dat! Het zou verschrikkelijk zijn als dat verloren ging. De inhoud van de psalmen en de begeleiding met het orgel: het past zo mooi bij elkaar. Ik vond het in het begin dan ook heel eng om psalmen op een heel andere manier te gaan zingen. Voor je gevoel raak je met de vorm ook inhoud kwijt. Maar ik heb geleerd dat ook de rustige popmuziekstijl alle toonaarden kent om de verschillende soorten psalmen te verklanken. Op onze allereerste heisessie speelde de band Psalm 22: een heel heftige psalm. Dat was zó mooi. We konden daarna niet meer verder, zo indrukwekkend.”

Strijdt de sfeer van popmuziek en van popconcerten niet met de heiligheid van de psalmen?

„Ik begrijp wat critici bedoelen, maar ze vallen dan in dezelfde valkuil als ik: dat je te gehecht bent aan de vorm waarmee je groot geworden bent. Wij kijken per psalm welke muziek erbij past. Psalm 130 vraagt om een heel rustige, eerbiedige popmelodie. Psalm 147 is echter een tamelijk onbekommerde, vrolijke lofzang. Die psalm heb ik door ons project pas echt leren kennen. De zangtraditie van Calvijn is eigenlijk niet geschikt voor een dergelijk lichtvoetig loflied.

En wat betreft de concerten die we geven: tijdens zo’n avond lassen we bewust twee momenten in waarop we iets vertellen over wat we zingen. Om de mensen erop attent te maken: het zijn wel de psalmen die we zingen. Inderdaad, je ontkomt niet helemaal aan de sfeer van een popconcert. Maar ik weet dat de bandleden vooraf bidden en na afloop danken. En dat ze ook op het podium van zichzelf afwijzen, omdat God de eer moet krijgen. Dat is toch wel de kern van Psalmen voor Nu: het gaat niet om ons project, het gaat om de psalmen, dat die weer onder het stof vandaan komen.”