De dood leeft!

Wat betekent ons denken over leven na de dood voor het leven vóór de dood?

Studiedag  Leidse Lezingen 
Plaats  Hooglandse Kerk Leiden

Datum  vrijdag 28 mei 2010

Jubileumbijeenkomst 25 jaar Leidse theologische lezingen

Vrijdag 28 mei 2010, aanvang 10.00 uur  
 
Opgave via het secretariaat en online via e-mail Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien. Meld naam, adres, postcode, woonplaats, e-mail. Ook een vraag of opmerking kan worden toegevoegd.

Studiedag over Leven voor de Dood op 28 mei a.s.

Zonder tegenbericht verwachten wij u. op vrijdag 28 mei.
Prijs (inclusief bundel en lunch): 50 Euro (te voldoen bij binnenkomst). (Op vertoon van de collegekaart betaalt een student 25 euro).

De dood is taboe in Nederland. Toch lijkt de fascinatie voor bijna-doodervaringen en nieuwe rituelen rond de dood met een duidelijk publiek karakter dit tegen te spreken
De vraag is dus: wat zijn moderne opvattingen over de dood? Zijn deze op de een of andere wijze nog christelijk of slechts seculier? Welke voorgeschiedenis hebben onze moderne opvattingen over de dood?
Als deze moderne opvattingen boven tafel zijn, welke invloed hebben ze dan op ons leven van alledag? Leven we voor een hoger doel of bij de waan van de dag?
Al deze facetten zullen aan bod komen op de studiedag van 28 mei 2010 in de Hooglandse Kerk en zal stemmig afgesloten worden door de Actus Tragicus van Johann Sebastian Bach.

Uit recent onderzoek van bureau Kaski blijkt dat de dood taboe is in Nederland. Hoewel het cliché dat de dood de enige zekerheid is in het leven nog onverkort voor iedereen geldt, praten twee op de drie Nederlanders nooit over de eigen dood en het afscheid dat daarbij vorm moet krijgen. Bijna de helft wil niet dat kinderen een overledene zien. En slechts eenderde van de Nederlanders gelooft nog in een leven na de dood.

Dit laatste lijkt verrassend weinig gezien de grote belangstelling voor bijvoorbeeld het boek van Pim van Lommel over bijna-doodervaringen (waar onlangs in Kampen nog een studiedag aan is gewijd), nieuwe rituelen rond de dood die her en der ontstaan en het gemak waarmee velen over een hemel spreken en bijvoorbeeld aannemen dat André Hazes daar al wel weer aan een biertje zou zitten…

En toch, de dood vinden velen een lastig gespreksonderwerp. De dood maakt sprakeloos. Wie heeft daar woorden voor? De kerk misschien? Zij is toch vertrouwd met woorden als opstanding, eeuwig leven en hemel? Maar ook in kerk en theologie is een zekere verlegenheid te ontwaren als het gaat om leven na de dood. Natuurlijk, een enkele predikant schrijft nog zonder blikken of blozen in het kerkblad dat koorlid Mien na haar overlijden zeker haar plaats als sopraan weer heeft ingenomen in de hemelse cantorij, maar veel anderen voelen zich minder zeker: is hier niet enige voorzichtigheid geboden?

Wie ruggesteun zoekt in de bijbel, komt erachter dat dit veelzijdige boek terughoudend is als het gaat om voorstellingen van leven na de dood. En de beelden die wel worden opgeroepen zijn even veelzijdig en voor interpretatie vatbaar.

Wie bezig is met de dood, is bezig met het leven. Gedachten over leven na de dood zijn richtinggevend voor de invulling van het leven vóór de dood. In de Middeleeuwen werd het leven in het aardse tranendal nog wel eens voorgesteld als een wachtkamer waar men zijn arme lot rustig dragen moest in afwachting van het ware leven dat aan gene zijde zou beginnen. Dit is kennelijk ook nog steeds het beeld dat sommige atheïsten van religie hebben, als zij reclameren dat er waarschijnlijk geen God is en dat we dus mogen genieten in dit leven.

Het moderne levensgevoel dat dit bestaan waarschijnlijk het enige is dat we ooit zullen hebben, zet het leven van velen juist onder grote druk om er krampachtig alles uit te halen wat er inzit.

En met verbijstering slaat de westerse geseculariseerde mens het fenomeen van de zelfmoordterrorist gade die zijn eigen leven geeft voor een hoger (maagdelijk) doel voorbij onze werkelijkheid.

In de christelijke traditie is vanouds de notie van een ‘oordeel’ aanwezig, een grondig evaluatiegesprek op termijn van de Schepper met zijn schepselen. Is dit een idee dat terecht wat op de achtergrond is geraakt of opnieuw een broodnodig perspectief omdat – zoals een romanfiguur van Dostojevski zei – zonder Gods bestaan alles geoorloofd is?

De dood ‘leeft’ dus als onderwerp, taboe of niet. En ideeën over de dood geven richting aan de invulling van het leven. Daarom is het tijd om deze stof eens te thematiseren tijdens een studiedag van de Stichting Leidse Lezingen. Leidende vraag zal hierbij zijn: wat betekent ons denken over leven na de dood voor het leven vóór de dood?

Verschillende sprekers met uiteenlopende achtergrond zullen hier hun licht over laten schijnen en met elkaar en de aanwezigen in debat gaan.

Klaus Berger, emeritus hoogleraar Nieuwe Testament en schrijver van het boek “Is met de dood alles afgelopen?”, geeft een overzicht in vogelvlucht van de voorstellingen over leven na de dood die in de bijbel voorkomen en becommentarieert ze.

Eginhard Meijering, remonstrants theoloog en veelschrijver, voormalig lector in de theologiegeschiedenis aan de Universiteit Leiden, zal de thematiek bezien in het licht van de klassieke theologie, door de traditie heen tot aan zijn eigen positie toe.

Marius van Leeuwen, remonstrants kerkelijk hoogleraar aan de faculteit Godgeleerdheid van de Universiteit Leiden, benadert vanuit een meer vrijzinnige theologie het denken over dood en leven na de dood.

Bert Keizer, filosoof, verpleeghuisarts en columnist van o.a. Trouw, houdt zich op medische en filosofische wijze veel bezig met het sterfbed. Hij kan zowel godsdienst als geneeskunde beschouwen als mythes die eerder versluierend dan bevrijdend zijn op de weg naar het graf.

Désanne van Brederode, filosofe, schrijfster en columniste van o.a. Buitenhof, is kritisch naar zowel te massieve christelijke pretenties als naar het heersende moderne levensgevoel en probeert juist verbindingen tussen beiden tot stand te brengen.

Aangezien deze studiedag plaatsheeft in het jubileumjaar van de SLL, zal de dag op bijzondere en passende wijze worden afgesloten met de uitvoering van cantate BWV 106 van Johann Sebastian Bach (1685- †1750), “Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit”, door het Leids Cantate Consort. Het laatste woord is aldus aan deze Actus Tragicus: “Ach, Herr, lehre uns bedenken, dass wir sterben müssen, auf dass wir klug werden…”

Op de studiedag zal een themabundel het licht zien met daarin opgenomen de bijdragen van de sprekers evenals artikelen van de hand van:

Bram van de Beek, hoogleraar systematische theologie aan de VU

Jan Bruin, regionaal adviseur classicale vergaderingen Noord-Holland, PKN

Rico Sneller, universitair docent wijsgerige ethiek, Universiteit Leiden

Eric Venbrux, religiewetenschapper te Nijmegen

Reinier Beltman, emeritus-predikant te Hilversum, PKN

Gea Smit, AIO Christelijke Ethiek, PThU

Gerard Kind, auteur van het boek “Leven zonder angst voor de dood”

Verkorte bijdragen van de SLL-bestuursleden:

Charlotte van der Leest

Herbert Wevers

Niek Smit

Ad van Houwelingen

Gerlof Bosma

Michiel de Leeuw

De Stichting LEIDSE LEZINGEN

Doel van de Stichting Leidse Lezingen is een bijdrage te leveren aan de discussie over actuele theologische en kerkelijke vragen door het organiseren van studiedagen in Leiden voor theologen en niet–theologen

De eerste Leidse Lezing werd in 1985 gehouden op initiatief van vier alumni van de Faculteit der Godgeleerdheid van de Universiteit Leiden toen het boek van dr A. van de Beek Waarom? verschenen was. Vele studiedagen over allerlei thema’s volgden. In 1995 werd daartoe de Stichting Leidse Lezingen opgericht.

Telkens worden de lezingen en bijdragen over een thema in boekvorm uitgegeven bij Uitgeefmaatschappij Kok.
De laatste studiedag met als thema de Heilige Geest vond plaats op vrijdag 11 april 2008 in de Lokhorstkerk te Leiden. Inmiddels is het 25 jarig jubileum in voorbereiding. Deze bijzondere studiedag zal plaatsvinden op vrijdag 28 mei 2010 in de Hooglandse Kerk.
De Stichting Leidse Lezingen onderhoudt nauwe contacten met de Protestantse en Remonstrantse kerkelijke opleidingen in Leiden.

Het bestuur van de Stichting Leidse Lezingen is samengesteld uit:

dr H.E. Wevers (voorzitter)
Van Soutelandelaan 113, 2597 EX 's-Gravenhage
ds N.C. Smit (secretaris)
Anjerlaan 85, 2671 KH Naaldwijk
ds A.A. van Houwelingen (penningmeester)
Oranje Nassaustraat 34, 2202 TL Noordwijk
dr G.P.Th. Bosma
Jan van Goyenkade 8, 2311 AX Leiden,
dr Charlotte van der Leest
Soendastraat 6, 2585 VD 's-Gravenhage
ds M. de Leeuw
Oosterdwarsstraat 31, 2315 LN Leiden

Secretariaat: drs N.C. Smit, Anjerlaan 85, 2671 KH Naaldwijk.
tel.  (0174) 641291  email: Dit e-mail adres is beschermd tegen spambots. U heeft Javascript nodig om het te kunnen zien.

uit het blad Kerkinformatie, april 2010: